The Swan Theatre

Een van de bekendste afbeeldingen van een theater uit de tijd van Shakespeare is een tekening die zich bevindt in de bibliotheek van de Universiteit Utrecht. Het betreft hier MS 842, een boekje met diverse aantekeningen geschreven door Arendt van Buchell (1565-1641), waarin zich op fol 131v-132v een tekening bevindt met het bijschrift, Ex obseruationibus Londinensibus Iohannis De Witt. De tekening, in (inmiddels) bruine inkt, laat een theater zien, the Swan, met bijschriften. Hoewel het dus klaarblijkelijk om een kopie gaat van een (verloren) originele tekening gemaakt door Johannes de Witt, geldt deze tekening als een van de beste bewijsstukken die we hebben voor wat betreft de inrichting van een theater in de tijd van Shakespeare. Omdat het tevens een van de meest tastbare verbindingen is tussen Nederland en het theater uit de tijd van Shakespeare, prijkt deze tekening op de voorkant van elke Folio, met dank aan de Universiteitsbibliotheek Utrecht.

 

 

EX OBSERUATIONIBUS LONDINENSIBUS JOHANNIS DE WITT

Amphiteatra Londinij sunt IV visendae pulcritudinis quae a diuersis intersignijs diuersa nomina sortiuntur; in ijs varia quotidie scaena populo exhibetur. Horum duo excellentiora vltra Tamisim ad meridiem sita sunt, a suspensis signis Rosa et Cygnus nominata. Alia duo extra vrbem ad septentrionem sunt, via qua itur per Episcopalem portam vulgariter Biscopgat nuncupatam. Est et quintum sed dispari et structura, bestiarum concertationi destinatum, in quo multi vrsi, Tauri, et stupendae magnitudinis canes, discretis caueis et septis aluntur, qui ad pugnam adseruantur, iucundissimum hominibus spectaculum praebentes. Theatrorum autem omnium prestantissimum est et amplissimum id cuius intersignum est cygnus (vulgo te theater off te cijn) quippe quod tres mille homines in sedilibus admittat, constructum ex coaceruato lapide pyrritide (quorum ingens in Brittannia copia est) ligneis suffultum columnis quae ob illitum marmoreum colorem, nasutissimos quoque fallere posse[n]t. Cuius quidem forma[m] quod Romani operis vmbram videatur exprimere supra adpinxi.

 

[Latijnse tekst op basis van de transscriptie in "A Note on the Swan Theatre Drawing," Shakespeare Survey 1 (1948): 23-24.]

 

UIT DE OBSERVATIES TE LONDEN VAN JOHANNES DE WITT

Er zijn vier amphitheaters in Londen die zo mooi zijn dat ze een bezoek waard zijn, waaraan verschillende namen worden gegeven vanwege hun verschillende uithangborden; hierin wordt dagelijks een ander toneelstuk opgevoerd voor het volk. Hiervan liggen de twee meest uitmuntende aan de overkant van de Theems, in zuidelijke richting, en ze worden naar hun uithangborden de Roos en de Zwaan genoemd. Er zijn er nog twee andere buiten de stad in Noordelijke richting, langs de weg door de bisschoppelijke poort die in de volkstaal Bishopsgate wordt genoemd. Er is er ook nog een vijfde, maar van een andere bouw, bedoeld voor beestengevechten, waarin vele beren, stieren, en honden van verbazingwekkende afmetingen worden gehouden in aparte hokken en kooien. Ze worden voor het gevecht gehouden, om aan de mensen een hoogst aangenaam schouwspel te bieden. Van alle theaters is echter het meest voortreffelijke, en het grootste, datgene met het uithangbord van de zwaan (in de volkstaal, t[h]e theatre of the cijn [zwaan]), dat immers 3000 mensen een zitplaats biedt, en is gebouwd uit opeengestapelde vuursteen (waarvan er in BrittanniŽ een grote hoeveelheid is), ondersteund door houten pilaren die vanwege de erop geverfde marmerkleur ook de grootste wijsneuzen kunnen misleiden. Omdat de vorm hiervan gelijkenis lijkt te vertonen met een Romeins bouwwerk, heb ik er hierboven een tekening van gemaakt.

 

Voor een uitgebreide bespreking van deze tekening (en theorieën daarover van Eric Sams), verwijzen wij naar het artikel van Johan Gerritsen onder de titel "The Swan Theatre Drawing - A Review," oorspronkelijk verschenen in Folio 2.2 (1995).

Naar de beginpagina